Page 48 - Target_18_Ciftli
P. 48
LENS
GEÇMIŞIN BILGISIYLE GELECEĞI tamamlayarak mekanik alanına Amelî’en Nâfi fî Sınâ’ati’l Hiyel” isimli eseri
yoğunlaştı ve birçok büyük buluşa imza
Cezeri’nin “El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El
attı.
Robotlar, saatler, su makineleri, şifreli
INŞA EDEN BÜYÜK MUCID: kasalar ve kilitler, termoslar, otomatik altı bölümden oluşuyor ve 50 adet şekil, 55
çocuk oyuncaklarının da aralarında
buluğundu 50’den fazla makinenin
buluş ve 15 farklı düzen içeriyor.
mucidi ve dünyanın ilk sibernetik bilgini
olarak tanınan Cezeri, bilim dünyasına,
hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olan
bilgisayarların ortaya çıkması için de
çok kıymetli bilgiler sundu. “İnsanlarda
ve makinelerde karşılıklı haberleşme,
denge kurma ve yönetme bilimi” olan
sibernetik alanına birbirinden farklı
makineler geliştirdi. Elektronikteki
ayarlama sistemlerini ve sibernetikteki
denge durumunu başarılı bir şekilde
çalışmalarında uyguladı.
Bugün artık bir insandan ayrılması
neredeyse imkânsız hâle gelmeye
başlayan robot teknolojisinin tam
olarak ne zaman başladığı bilinmemekle
CEZERI robotlardan söz ettiği, Cezeri’nin
birlikte ilk olarak Yunanlıların
13’üncü yüzyılda bunu tasvir ettiği
ve 15’inci yüzyılda Rönesans’ın çılgın
mucidi Leonardo da Vinci’nin çizimlerini
tasarladığı biliniyor. Bu yüzden robotikle
ilgili bilinen en eski kaydın Tarentumlu
Archytas’den (İ.Ö. 430) sonra Cezerî’ye
ait olduğu ve yaptığı daha gelişmiş
kaybolup gitmesin. Benim için icat
Ayrıca Cezeri, çalışmalarının ileride
otomatik makinelerin bugünkü robot kusursuz biçimde inşa ettiğin bu şeyler yanlış arasında kalacağını” söylüyor.
teknolojisinin temelini oluşturduğu ettiğin bu araçları bir araya toplayan ve kendisinden sonra gelenler tarafından
söyleniyor. her birinden ve resimlerinden seçmeleri önemsenmeme ihtimaline duyduğu
Âlim, mucit ve mühendis Cezeri, İslam’ın Altın Çağı olarak bilinen “TATBİKATA ÇEVRİLMEYEN HER kapsayan bir kitap yazmanı istiyorum.’ tereddüttü kitabının önsözünde şu
Bunun üzerine O’nun bana sunduğu
cümlelerle dışa vuruyor: “Bu işe öyle
dönemde yaptığı çalışmalarla, 600 yıl önce sibernetiğin ilk adımlarını TEKNİK İLİM, DOĞRUYLA YANLIŞ modeli uyguladım ve önerilerini kabul meşakkatlerle koyuldum ki yolum uzadı,
atıyor. İsmindeki “Ebul-iz” lakabını “şeref ve onur babası” olarak alan ARASINDA KALIR” ettim, zaten boyun eğmekten başka emeklerimin rüzgârın savurduğu şeyler
gibi heba olmasından, çalışmalarımın
yapacağım bir şey yoktu. Gerekli
Dünya tarihinde yapılan ilk robotun,
Cezeri, robotik bilminin babası sayılıyor. Cezeri’nin Artuklu hükümdarının isteği çalışmayı yapmak üzere gücümü gündüzün geceyi silmesi gibi
üzerine yapıp takdim ettiği, kendi topladım ve bu kitabı kaleme aldım.” silinmesinden korkarım.”
kendine hareket edebilen bir alet Cezeri, bu eserini Artuk Sultanı Kara Günümüze kadar 15 kopyası
olduğu tahmin ediliyor. Hatta bunun Aslan’ın torunu ve Diyarbakır Hükümdarı ulaşan kitabın 10’u Avrupa’nın farklı
Ebul feth Nasıruddin Mahmud için
müzelerinde, beş tanesi ise Topkapı
üzerine hükümdar, Cezeri’den bu
“şeref ve onur babası” olarak
bulan Cezeri’nin isminin de Cizre’den
smail Ebul İz
İ Bin Rezzaz El geldiği biliniyor. Bugün Batı dünyasında almıştı. Bıraktığı büyük icatlarla eserlerin gelecek nesillere aktarılması yazdığını bildiriyor. “El Câmi-u’l Beyn’el ve Süleymaniye kütüphanelerinde
yer alıyor. Cezeri’nin, su saatleri,
İlmî ve ElAmelî’en Nâfi fî Sınâ’ati’l
için bir kitap yazmasını emrediyor.
Fransızlar Descartes ve Pascal’ı;
başka coğrafyalarda da ünlenmeye
Cizirî… Bugün
otomatik müzik düzenekleri, fıskiyeler,
Hiyel” yani “Mekanik Hareketlerden
Cezeri, eserinin giriş bölümünde bu
bile, yaşamının
yani “Zamanın harikası” diyorlardı.
üzerinden yüzyıllar Almanlar Leibniz’i, İngilizler Bacon’ı, başlayan Cezeri’ye “Bediuzzaman” kitabı ele alış nedenini şöyle anlatıyor: Mühendislikte Faydalanmayı İçeren kan almada kullanılan ölçme aletleri,
sibernetik ve otomatik sistemlerin
geçmiş olmasına başlangıcı olarak görse de Cezeri, tüm Müslüman olduğu için “İslam Alimi” ya “Bir gün onun huzurundaydım ve Kitap” altı bölümden oluşuyor ve 50 robotları ve başka çeşitli aletleri
rağmen sibernetik bu isimlerden yaklaşık 600 yıl önce da “Arap”, Diyarbakır’da Artuklu Beyliği yapmamı emrettiği şeyi getirmiştim. adet şekil, 55 buluş ve 15 farklı düzen anlattığı bu kitap, mühendislik
alanının dünya üzerindeki en büyük sibernetiğin ilkelerini bilim dünyasına döneminde yaşadığı için Türk, Kürtlerin Ne düşündüğümü sezdi ve gizlediğimi içeriyor. Cihazların kullanım esaslarını uygulamalarıyla ilgili bugüne ulaşan en
dâhisi olarak kabul ediliyor. 1153’te sunan kişiydi. yaşadığı Mezopotamya coğrafyasında açığa vurdu ve bana şöyle dedi, ‘Eşsiz ve yararlanma olanaklarını çizimlerle eski el yazmalarından biri olarak kabul
Şırnak’ın Cizre ilçesinde başlayan hayat Adı İsmail’di, babasının ismi ise yaşadığı içinse Kürt olarak literatüre araçlar yapmış, onları gücünle işler gösterdiği bu eserde Cezeri, “Tatbikata ediliyor.
yolculuğu, 1233’te yine Cizre’de son Rezzaz. İsmindeki “Ebul-iz” lakabını geçti. Öğrenimini Camia Medresesi’nde duruma getirmişsin. Seni yoran ve çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile
48 49
