Page 45 - Target_18_Ciftli
P. 45

YAKIN PLAN





 DÜNYANIN ÇEVRESINDE GALAKTIK   uydulardan kopan roket parçaları ve diğer atıklar; dünyanın alçak
                      Devletler arasında uzayda yer kapma yarışları devam ederken


                    yörüngesinde devasa bir uzay çöplüğüne dönüşüyor. Saatte 30 bin
 BIR ÇÖP YIĞINI OLUŞUYOR  kilometre hızla dönen bu çöplerin en küçüğü bile, çarptığında bir uzay


                                     aracını paramparça edecek güce sahip!





                             zayda yeni yaşam   BU ÇÖPLER, SAATTE 30 BİN         düşünecek olursak uzayda ne kadar çok
                  U          alanları arayışı   KİLOMETRE HIZLA DÖNÜYOR          atık biriktirdiğimizi hesap edebilirsiniz.
                                                195 ülkenin neredeyse yarısının
                                                                                   Uydularla birlikte bir bilgisayar
                             1950’lerden beri
                             devam ediyor. Multi
                                                                                 yaklaşık bir portal büyüklüğünde 20
                             milyarderler, büyük   dünya yörüngesinde en az bir uydusu   ekranından daha büyük 10 bin nesne,
                                                bulunuyor. Haziran 2023 itibarıyla Elon
                             teknoloji şirketleri,   Musk’ın Starlink’i, rekor bir rakamla 4   bin nesne, bir bilye büyüklüğünde
                             zengin ülkeler ve   bin 500 uyduyla yörüngedeki yerini aldı.   500 bin nesne ve 100 milyondan daha
               gelişmiş ekonomiler dünyadan sonra   Musk, önümüzdeki 10 yılda uydu sayısını   fazla takip edilemeyecek kadar küçük
               şimdi de uzayda yeni alan ve kaynak   40 bine çıkarmayı hedefliyor. İngiltere   parçacık, dünyanın alçak yörüngesinde
               arayışlarına girdi. Avrupa Uzay Ajansı’nın   hükûmeti, Starlink’in rakibi OneWeb’i   saatte 30 bin kilometre hızla hareket
               tahminlerine göre 2040 yılında uzay   satın alarak kendi takımyıldızını başlattı.   ediyor. Bu hızdaki küçücük bir parça
               pazarı veya uzay ekonomisi yaklaşık 1   Amazon ise Project Kuiper ile uzayda yol   bile, çarptığında bir uzay aracını
               trilyon ABD dolarına ulaşacak.   alıyor.                          paramparça edecek güce sahip. NASA
                 Amerika, Çin, Rusya, Hindistan ve   Peki bu uyduları yörüngeye fırlatan   araştırmacıları, Dünya’nın etrafındaki
               Japonya uzayda yer kapma yarışında   ve fırlatma sırasında ana gövdeden   uzay araçlarının birçoğunun hareket
               şu an bayrağı önde götürüyor.    ayrılan roketlere ne oluyor dersiniz?   ettiği yörüngedeki (LEO) kalıntıların
               Çin; uzaydaki keşif planlarında   Fırlatmada düşen parçalar, cihazlar,   yoğunluğu, zincirleme çarpışmaları
               emin adımlarla ilerlerken 2022’de   dökülen boya maddeleri, cıvatalar,   tetikleyecek seviyeye ulaştığını
               Tiangong Uzay İstasyonu’nun inşasını   somunlar… Bunların hepsi, hatta   bildiriyor. Kessler Sendromu olarak
               tamamlayarak Sovyetler Birliği ve   yörüngedeki uzay aracından atılmış   isimlendirilen bu durum, uzaydaki
               ABD’nin ardından uzaya astronot   donmuş idrar yığınları bile zaman   insan kaynaklı kalıntılar arasındaki
               gönderen ve uzay istasyonu inşa eden   içinde “uzay çöplüğüne” dönüşüyor. Bu   çarpışmaların çok sayıda yeni parçacık
               üçünü ülke oldu. Hindistan da büyük bir   çöpler, dünyanın alçak yörüngesinde   oluşmasına, dolayısıyla çarpışma
               başarıya imza atarak Ay’ın güney kutbu   kalarak, gezegenimizin etrafında bir çöp   riskinin katlanarak artmasına yol
               yakınına uzay aracı indiren ilk ülke   yığını olarak dolaşmaya devam ediyor.   açması olarak açıklanabilir.
               olarak tarihe geçti.             Şu an alçak yörüngede kullanılmayan   1978 senesinde NASA’da çalışan bilim
                 Ülkeler arasında köşe kapmaca   2 bin 600 tane uydu olduğu tahmin   insanı Donald J. Kessler, çarpışan uzay
               devam ederken dünyada olduğu gibi   ediliyor. Sadece Rusya, 1957’de fırlatılan   çöplerinin ortaya çıkaracağı zincirleme
               uzayda da büyük söz sahibi olan yeni   ve dünyanın ilk yapay uydusu olan   reaksiyonunun, uzay aktivitelerinin
               multi milyoner aktörler devreye girmeye   Sputnik 1’den sonra uzaya yaklaşık 6   sonunu getireceğini ve yapay uyduları
               başladı; SpaceX ile Elon Musk ve Blue   bin uydu gönderdi. Bunlardan sadece   kullanmamızı nesiller boyunca imkânsız
               Origin ile Jeff Bezos. NASA, dünya   bin tanesinin şu an hizmet verdiğini   hale getireceğini ileri sürmüştü. Alçak
               üzerinde üretilen en güçlü roketin sahibi
               olan Elon Musk’ın SpaceX şirketiyle
               2021’de Ay’a iniş sistemi üretmesi için
               üç milyar dolarlık bir anlaşma yaptı.
               Jeff Bezos’un Blue Origin şirketiyle                Dünya’nın alçak yörüngesinde
               ise gelecekte kullanılacak Ay’a iniş
               sistemini üretmek üzere 3,4 milyar   kullanılmayan 2 bin 600 tane uydu olduğu
               dolarlık sözleşmeye imza attı. Üstelik                                 tahmin ediliyor.
               bu iki şirket, devlet finansmanlarından
               faydalanan şirketlerden sadece ikisi.



 44                                                                                                          45
   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50